Postoje brojne definicije centralne banke. Jedna od definicija je da je to samostalna i jedinstvena emisiona ustanova monetarnog sistema, odgovorna za monetarnu politiku, za stabilnost valute i finansijsku disciplinu, kao i za obavljanje drugih poslova određenih zakonom. Prema definiciji Međunarodnog monetarnog fonda, centralna banka je nacionalna finansijska institucija koja sprovodi kontrolu nad ključnim aspektima finansijskog sistema i obavlja aktivnosti poput: emitovanja valute, upravljanja deviznim rezervama, obavljanja transakcija sa MMF-om i obezbeđivanje kredita ostalim depozitarnim korporacijama.

Iz velikog broja različitih definicija, mogu se izvući neke zajedničke karakteristike koje u osnovi definišu centralnu banku. Prvo, to je vrhovna monetarna institucija. Drugo, ona može obavljati niz različitih funkcija i ima monopol nad izdavanjem novca. I treće, njen najvažniji cilj je održavanje cenovne stabilnosti u užem smislu, odnosno finansijske stabilnosti u širem smislu.

Centralna banka naše zemlje zove se Narodna banka Srbije. NBS je samostalna i nezavisna u obavljanju funkcija utvrđenih Zakonom o Narodnoj banci Srbije i drugim zakonima, a za svoj rad je odgovorna Narodnoj skupštini Republike Srbije.

NBS je kao institucija zaživela 1884. godine, pod imenom Privilegovana narodna banka Kraljevine Srbije. Banka je organizovana po ugledu na Belgijsku narodnu banku, koja je u to vreme važila kao obrazac savremenog organizovanja bankarske institucije.

U prvo vreme, Privilegovana narodna banka Kraljevine Srbije bila je smeštena u samom centru grada, u Knez Mihailovoj ulici, a kasnije u reprezentativnom, namenski podignutom zdanju u Ulici kralja Petra, u kome je i danas.

Nakon Prvog svetskog rata, Privilegovana narodna banka Kraljevine Srbije prerasla je u Narodnu banku Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca i pod tim imenom preuzela poslove na celoj teritoriji Kraljevine. Iako osnovana kao privilegovana privatna akcionarska ustanova,  njeno poslovanje se odvijalo pod stalnom kontrolom države. U septembru 1946. godine, banka je nacionalizovana i od tada je obavljala svoje funkcije pod imenom Narodna banka Jugoslavije. Zakonom o Narodnoj banci Srbije, koji je stupio na snagu u julu 2003. godine, utvrđeni su položaj, ovlašćenja i funkcije Narodne banke Srbije.

Neke od funkcija NBS su: utvrđivanje i sprovođenje monetarne i devizne politike, upravljanje deviznim rezervama, utvrđivanje i sprovođenje aktivnosti i mera radi očuvanja i jačanja stabilnosti finansijskog sistema, izdavanje i oduzimanje dozvola za rad, vršenje kontrole boniteta i zakonitosti poslovanja banaka, izdavanje novčanica i kovanog novca i upravljanje tokovima gotovine.

Organe NBS čine: izvršni odbor, savet guvernera i guverner.

Izvršni odbor utvrđuje monetarnu i deviznu politiku, kao i aktivnosti radi očuvanja i jačanja stabilnosti finansijskog sistema, dok savet guvernera donosi statut NBS, utvrđuje režim kursa dinara, donosi finansijski plan NBS, bira spoljnog revizora itd.

Narodnom bankom Srbije rukovodi guverner, koji zastupa i predstavlja NBS. Guvernera bira Narodna skupština Republike Srbije sa mandatom od šest godina, sa pravom ponovnog izbora. Trenutni guverner NBS je Jorgovanka Tabaković, koja je na to mesto postavljena avgusta 2012. godine.

Izvor: www.nbs.rs, wikipedia.org

                                                                                                           

Branka Mitrašinović

 

 

 

0